Земаневий къуруджылыкъ ве муэндислик боюнджа кениш къулланылгъан пластик бору материалы олгъан ПВХ бору чешит сааларда, шу джумледен сув теминаты ве дренаж, электрик къорчалавында ве кой ходжалыгъы суварувында, онынъ мукеммель чалышувы ве нисбетен алчакъ фияты саесинде энъ сечильген сечимге чевирильди. Йыллар девамында амелий козетюв ве техникий араштырмалардан сонъ муэллиф ПВХ борусыны сечип алув, монтаж ве хызмет акъкъында бир къач эсас теджрибелерни умумийлештирди, олар ашагъыда систематик шекильде ишлеп чыкъалар.
I. Материал хусусиетлери ве сечим анахтар нокъталары
Полвинил хлорид борусы ичюн къыскъа олгъан ПВХ борусыны къатты ПВХ (УПВК) ве эгильмели ПВК-гъа больмек мумкюн. УПВК, биринджи невбетте, инженерлик амелиятында 45 МПадан буюк я да мусавий я да мусавий олгъан, узун- термин ишлев арарети -15 градускъадже олгъан узун- термин ишлев арарети олгъаны ичюн къулланыла. Сайлав джерьянында ашагъыдаки параметрлерге дикъкъат айырынъыз: Бору диаметри даянувлары GB/T 10002.1-ге риает этмели, диварнынъ къалынлыгъы ±10% сынъырларында. Басым борулары ичюн обруч къаттылыгъы рейтинги тасдыкъланмакъ керек (SN4/SN8/SN16 дефн теренлик талапларына келише). Санитария борулары сув санитариясына рухсет бермек керек, къуршуннынъ микъдары исе 0,001 мг/л-ден зияде олмамакъ керек.
Шуны къайд этмек керек ки, чешит истисалджылар тарафындан чыкъарылгъан ПВХ бору арматураларынынъ багъланув уйгъунлыгъы денъише. Бир муниципаль лейхада Бранд А япыштыргъычыны Бренд В розеткаларынен къарыштырмакъ 23% бугъумларнынъ акъызмасына кетире. Буны айны маркадан уйдурув материалларыны къулланувны стандартлаштырмакъ ёлунен чезильди. Теминатчыларгъа маддий сертификатлаштырувнынъ толу весикъаларыны темин этмек ве джыймада сатын алгъанда нумюне алув тешкерювлери тевсие этиле.
II. Эсас къуруджылыкъ ве ерлештирюв усуллары
Боруларны махсус ПВХ тегерчиги я да коше сетчиги ярдымынен кесмек керек. Кесиклер тегиз ве бурр- сербест олмакъ керек. градусдан зияде олгъан эгильме кошеси бугъумда стресснинъ концентрациясына себеп ола биле. The for- иритиджи багъланув джерьяны къыздырув араретини (200-220 градус ) ве девамлылыгъыны (Φ50 бору ичюн тахминен 4-5 саниеде) къатты идаре этмекни талап эте. Артыкъча къыздырув материалларнынъ парчаланувына кетире ве гидроген хлорид газыны мейдангъа кетире биле. Сокет-ве-сппиго багълары ичюн розетканынъ сонъки бетине киришнинъ теренлик бельгиси ювулмакъ керек. Акъикъий къурулышта акъызма вакъиаларынынъ тахминен 15%-и етерсиз кирсетювден пейда ола.
Ер асты монтажы ичюн къаиделерде арт толдурув парчачыкъларынынъ колеми бору диаметрининъ 1/3-тен зияде олмамакъ керек, 150 мм къалынлыкъта компактлы къатламда сынгъан кирпичлер киби къатты шейлер олмамакъ керек. Ягъмур сувлары бору агъ проектинде етерсиз кери толдурув сыкълыгъы 3%-ден зияде олгъан ерлешювнинъ тенъсизлигининъ пейда олувына кетире. Сонъра пекитмек ичюн бетон пристань къошулды. Ачыкълангъан бору тиревлери ичюн аралыкъ DN25-DN50 борулары ичюн 1,2 м горизонталь ве 1,5 м вертикаль я да 1,5 м-ге мусавий я да мусавий олмакъ керек. Бурюшиклерде къошма анкер нокъталары берильмек керек.
III. Умумий меселе диагностикасы ве бакъув .
ПВХ боруларынынъ умумий бозукълыкълары арасында бугъум акъызмасы, бору диварынынъ чатлакъланмасы ве сув акъымы шувултысы бар. Бугъумлардаки сызгъыргъанларны ПВХ япыштырыджысы иле вакътынджа муурлемек мумкюн, амма даимий тамирлер даа зияде пытакъ ве янъыдан багъланмакъны талап эте. Къышнынъ сувукъ араретлеринде бору чатлакълары сыкъ расткеле. Амбиент араретлери 5 градус ашагъы тюшкенде, изоляция тедбирлери амельге кечирильмек керек я да сувукъ-} къаршы ПВС борусыны (къыскъалтув арарети -20 градускъа къадар эксик я да мусавий ) къулланмакъ керек. Сув акъымынынъ шувултысы дымландырув материалларыны (резина прокладкалар киби) къошып я да акъынты тезлигини (0,8-1,5 м/с тутмакъ ичюн тевсие этильген) чезмек мумкюн.
Теминатта даима тешкерювлер бойле олмакъ керек: чатлакълар ве деформация ичюн бору юзюни корюв тешкерюви; гизли акъызмаларны тапмакъ ичюн акъызма тапыджысыны къулланмакъ; ве эр учь йылда бир комюльген боруларда анти{{0}коррозия къапламасынынъ бутюнлигини сынамакъ. Санаий паркта кейс-стади ракъамлы бору ёлларыны идаре этмек системасыны омюрге кечирмек ПВХ бору авалелерине джевап вакътыны 60% эксильткенини ве тюзетювнинъ масрафларыны 42% эксильткенини косьтере.
IV. Инкишаф тенденциялары ве инновацион къулланмалар .
Янъы модификациялангъан ПВС борулары озь къулланма сынъырларыны токътамайып кенълештире: ПВС-М борулары урулгъан модификаторларнен оларнынъ урулма къаршылыгъы 300% арткъаныны корьди; PVC-O боруларында эки кошели ёнелиш джерьяны ярдымынен оларнынъ обруч кучю беш кере зияде артты; ве нанокомпозитлернинъ кирсетильмеси антибактериаль ПВС боруларына 99% антибактериаль сурьаткъа иришмеге имкян берди. Акъыллы шеэр къуруджылыгъында интеграль басым датчиклери олгъан акъыллы ПВС бору агълары системалары 0,5 метрден эксик олгъан хатанен акъызма ерлешкен ерге ириштилер.
Инженерлик икътисадияты джеэтинден, ПВХ боруларына биринджи ятырымлар демир боруларындан тахминен 35% эксик олса да, оларнынъ 50- йыллыкъ омюр девирининъ умумий фияты зияде файдалыдыр. Меним мемлекетимнинъ «чени денъиштирген пластиклери» сиясетининъ илерилемеге девам этмеси ичюн, стандартлаштырылгъан ПВХ бору къулланмасы технология системасы инфраструктура къуруджылыгъынынъ кейфиетли инкишафы ичюн эсас ярдымгъа чевириледжек.
