ПЭ борусы (полиэтилен бору) сув агъында, газны ёллавда ве кой ходжалыгъы суварувында коррозиягъа къаршы мукеммель къаршылыкъ, эгильме ве узун омюр себебинден кенъ къулланыла. Онынъ къуруджылыкъ кейфиети догъру догърудан-догъру бору системасынынъ тургъун чалышмасына тесир эте, шунынъ ичюн ильмий къуруджылыкъ усулларына ве техникий спецификацияларгъа къатты риает этмек пек муимдир. Бу макъаледе ПЭ бору къуруджылыгъы, эсас технологиялар ве тедбирлер акъкъында тафсилятлы малюмат бериледжек.
I. Къуруджылыкъ азырлав .
1. Материал тешкерюв .
ПЭ борулары ве арматуралары миллий я да санайы стандартларына уймакъ кереклер (GB/T 13663 киби). Догъувдан эвель бору спецификациялары, диварнынъ къалынлыгъы ве тышкъы корюниш кейфиетини тешкермек керек, завод сертификаты ве тест рапортыны тешкермек керек. Бору юзю тегиз ве пускюртме ве чатлакълардан азат олмакъ керек, арматуралар деформация ве тартышув киби къусурлардан азат олмакъ керек.
2. Алетлер ве донатмалар .
Умумий алетлерде джыллы- иритиджи кьайнакьлар, электрик-шелли кьайнакьлар, бору кесиклери, лента ольчюлери ве севиелер кире. Сыджакъ- иритильген кьайнакь донатмаларыны даима калибрлемек керек, бойлеликнен, араретни догъру идаре этмек (адет узьре 200-230 градус , борунынъ чешитине коре).
3. Сайтнынъ шартлары .
Къуруджылыкътан эвель, тегиз ве къатты таянчны темин этмек ичюн, къаяларнынъ ве кескин шейлернинъ окопыны темизленъиз. Комюльген бору ерлештирюв ичюн индже къум ястыкъ къатламы ( къалын я да 100 мм юксекликтен буюк я да мусавий) траншеянынъ тюбюне трубанынъ тегиз олмагъан ерлешювининъ тесирини энъ эксик дереджеге еткизмек керек.
II. Бору багълав технологиясы
ПЭ бору багълав усуллары эсасен сыджакъ ириюв, электрик синтези ве механик багъны къабул этелер, сыджакъ иримек ве электрик синтези энъ чокъ къулланыла.
1. Сыджакъ ириген багъ .
ДН боруларына 110 мм-ден эксик олгъан я да мусавий олгъан 110 мм-ге къадар къулланыла. Адымлар бойледир:
• Боруны кесмек: вертикаль кесмек ичюн бору кесиджиси къулланынъыз, сонъки бетлернинъ тегиз ве бурссыз олмасыны темин эте.
• Къыздырув: боруны ве сыджакъ кьайнакь машинасынынъ къыздырылгъан штампына бир вакъытта кирсетинъиз. Къыздырув вакътыны бору диаметрине коре къоюнъ (меселя, DN50 бору, адет узьре, 5-7 саниеде къыздырыла).
• Къайнатув: къыздырылгъан боруны ве ерине къоймакъ, белли бир басымны (меселя, DN50 бору, 1-2 дакъкъа девамында басымны сакълап къалмакъ) сувутылгъан ве къаттылашкъандже кирсетмек.
2. Электрик бирлешме
Буюк-диаметрли борулар я да муреккеп иш шараитлери ичюн бу усул электрик синтез уйдурмасында ички къаршылыкъ телини къыздырып, синтез багъына ирише. Иш вакътында бору ве уйгъунлаштырув аксиаль шекильде догърултылмасыны темин этинъиз, ве къувет-он вакъыт къатты суретте истисалджынынъ спецификацияларына риает эте (меселя, DN160 фитинги ичюн тахминен 8-12 дакъкъа).
3. Механик багъ (барта варианты)
Меселя, Slip{{0}он фланец багълары башкъа материаллардан япылгъан мувакъкъат лейхалар я да башкъа материаллардан япылгъан борулар арасындаки кечювлер ичюн сыкъ къулланыла, амма оларнынъ узун- термин ишанчлылыгъы синтезден эксиктир.
III. Бору линиясы .
1. Окопнынъ теслимиети .
Окоп кенълиги иш ерини етерли дереджеде темин этмели (адет узьре, эр бир тарафтан бору диаметри + 500mm), теренлик исе дизайн талапларына джевап бермек керек (меселя, топракъ къапламасы сув теминат борунынъ устюнде 0,7 м-ге мусавий). Эгер къая къатламларына расткельсе, оларны эвельден больмек керек, бойлеликнен, боруда стресснинъ концентрациясы олмасын.
2. Бору сызыгъыны ерлештирюв .
• Бору линиясы: эль я да котерюв донатмаларыны къулланынъыз, чарпышмалардан къачынмакъ ичюн муляйимликнен ерлештиринъиз.
• Бору линиясыны тюзетюв: мувакъкъат фиксация ичюн скобка я да атлангъан, борунынъ концентриклик сапмасы бору диаметрининъ 1%-ден эксик я да мусавий олмасыны темин эте.
• Аркъа толдурмакъ: къатлам-къатламлы, башта борунынъ устюнде индже къумнен 300 мм юксекликкедже, сонъра яваш-яваш ильк топракънен кери толдурылгъан. Къаяларнен я да бузлап къалгъан топракънен догърултув къатты ясакъ этиле.
IV. Басымны сынамакъ ве къабул этмек .
Орнатувдан сонъ бору ёлу кучь ве тарлыкъ сынавларындан кечмек керек:
• Кучь тести: Тест басымы дизайн басымы 1,5 кере (амма 0,8 МПадан буюк я да мусавий). дакъкъа девамында тургъан басымдан сонъ басым тюшюви ве ич бир тюрлю акъызма ёкъ.
• Тызыкълыкъ тести: Бу кучь сынавы кечкен сонъ япыла. Тест басымы – бу лейха басымы. саат девамында тургъун басым олгъан сонъ 1%-ден эксик я да мусавий басым тюшюви.
V. Техвирлер .
1. Сыджакълыкъ тесирлери: Этраф муитнинъ арарети 5 градустан эксик олгъанда, изоляция ольчюлери я да кьайнакь параметрлерини уйгъунлаштырув керек.
2. Сыгъынувлардан къачынынъыз: Боругъа юзюнинъ зарарланувынынъ огюне кечмек ичюн котерюв ве ташув вакътында йымшакъ чанталарны къулланынъыз.
3. Узун- Параметрлерни теминлев: ернинъ ашагъы тюшюви ве тышкъы зарар киби ола билир хавфлылыкъларны бору ёлуны даима тешкеринъиз.
ПЭ бору къуруджылыгъы технологиясынынъ озеги стандартлаштырылгъан багъланув усуллары ве къуруджылыкъны къатты идаре этмектедир. Ильмий материал сечими, догъру пайлаштырув идареси ве къатты къабул джерьяны бору системасынынъ хавфсыз, самимий ишлетильмесини ве кенишлетильген хызмет омюрини теминлей. Муэндислер бу усулларны, оптимал къуруджылыкъ нетиджелерине иришмек ичюн, керчек ернинъ шараитлерине эсасланып, эгильмели шекильде къулланмакъ кереклер.
